Sta jij op een kantelpunt?
Verlang je naar voldoening en zingeving tijdens de tweede helft van je leven, maar loop je vast, in je professioneel leven, in verwachtingen van anderen, in je eigen hoofd of in de staat van de wereld?
Jij bent niet de enige.
Elke dag komen er mensen bij die niet verder willen - of kunnen - werken en leven zoals ze vandaag doen. Omdat die manier van leven en werken niet langer aansluit bij wie zij willen zijn, nu de wereld in sneltempo verandert.
Hen heet ik welkom om te onderzoeken wat zij nodig hebben om hun bevlogenheid te bewaren en om sterk op te durven staan, ook na tegenslag, ook wanneer het leven schuurt.
Door individuele introspectie te koppelen aan outrospectie overstijgt begeleiding door Kantelpunt navelstaren en helpt het je om je opnieuw verbonden te voelen: met jezelf, met elkaar én met al wat leeft...
Wil jij ook bewegen van 'overdenken' naar 'doorvoelen', van 'voor je uitschuiven' naar 'accepteren, loslaten, toelaten of aanpakken', zodat je bewuste keuzes durft te maken die duurzaam goed voelen voor jezelf én die goed zijn voor de wereld?
Boek dan NU je kennismakingsgesprek. Dat is gratis en verplicht je verder tot niets, behalve even stilstaan bij wat je raakt.
Ilse Schorrewegen
We leren niet zozeer
uit onze ervaringen,
als wél door te reflecteren op
onze ervaringen...
Twee manieren van reflecteren, in alle discretie:
Korte, krachtige reflectiegesprekken
Zonder wachtlijsten, zonder therapeutiseren, maar wel in alle discretie ruimte bieden voor waar jij je vandaag zorgen over maakt, zodat je perspectief kan kantelen en je in beweging komt waar je nu vastloopt?
Dat kan bij KANTELPUNT.
Met enkele van deze gesprekken op rij bouw jij bovendien je eigen persoonlijke coachingstraject, op maat van jouw levensritme en uitdaging.
Reserveer en betaal je eerste gesprek eenvoudig online, via deze knop:
Diepe reflectietrajecten
Diepe reflectietrajecten combineren individuele reflectiegesprekken met verdiepende oefeningen, lectuurtips en toegang tot andere experten in het KANTELPUNT-ecosysteem.
Die totaalaanpak laat je toe om je inzichten te verdiepen, te blijven ontwikkelen als mens en wat je leert nog beter te verankeren in je werk en dagelijks leven.
Reken op een doorlooptijd van enkele maanden tot een jaar, afhankelijk van het tempo dat jij zelf bepaalt, in functie van jouw leven.
Ben je niet zeker of de aanpak van KANTELPUNT bij jou past? Snap ik.
Daarom start elke samenwerking met een vrijblijvende telefonische kennismaking met mij, Ilse Schorrewegen, zodat wij beiden kunnen aftoetsen of het klikt.
Zoniet, even goeie vrienden.
Bovendien kan je hier alvast een proevertje downloaden en kennismaken met het soort van inzichten waaraan jij je mag verwachten als je voor mij kiest als begeleider.
Da's mijn geschenk aan jou.
Ik moet je er toch niet aan herinneren dat je 'slechts' één leven hebt én dat dat leven een prachtig geschenk is, net OMDAT het eindig is?
Dat de vrijheid hebben om keuzes te maken een heerlijk privilege is, maar ook zwaar kan wegen: elke keuze VOOR het ene, is namelijk een keuze WEG VAN iets anders. Je keuzemogelijkheden worden bovendien beperkter naarmate je 'over de helft' van je beroepsactieve en gezonde jaren komt.
Last but not least worden we met steeds complexere uitdagingen geconfronteerd die om niet-lineaire manieren van denken, handelen en zijn vragen.
Redenen in overvloed dus om tijdig stil te staan bij de keuzes die jij vandaag maakt voor en over de toekomst...
Welke rol speelt werk in jouw leven?
Bezorgt je huidig werk - of je zoektocht naar passend werk - je veel negatieve stress? Ervaar je teveel of net te weinig uitdaging? Weegt dat op je energie?
Zijn er veel conflicten op je werk?
Leef jij van vakantie naar vakantie?
Of kan jij net moeilijk loskomen van je werk en is er amper ruimte voor iets anders in je leven?
Allemaal signalen dat er ruimte is voor verbetering...
En welke rol speelt leven in jouw werk?
Ik stelde het voorbije decennium vast dat steeds meer mensen bewuste keuzes willen maken rond waaraan zij HUN tijd, aandacht, liefde, zorg en energie willen wijden, met wie ze dat willen doen, op welke plek en vooral: met welk doel.
Tijdens de tweede helft van ons leven groeit dat verlangen naar zingeving en autonomie nog sterker.
Een natuurlijke evolutie is dat, één waarbij we HET LEVEN ZELF OPNIEUW CENTRAAL ZETTEN in onze levensloop, zodat werken een daad van liefde in actie wordt, in plaats van 'een verplichting'.
Want vandaag vullen we de waarde van werk fundamenteel anders in dan vroeger:
-
Zo blijkt de keuze om zelfstandig te worden anders gemotiveerd dan de meeste mensen denken
-
Sinds de verhoging van de pensioenleeftijd, wordt het adagium 'leven om te werken' ingeruild voor 'werken om te leven' want je weet maar nooit of je die pensioenleeftijd zal halen
-
Daardoor streven we naar olijfloopbanen in plaats van citroenloopbanen en willen we TIJDENS onze beroepsactieve jaren mini-sabbatperiodes inlassen: 'genieten van het leven' is meer dan ooit aan de orde in liminale tijden met veel onzekerheden
-
Dankzij de covidpandemie werden we ons pijnlijk bewust van welk type werk écht levensondersteunend is en actief bijdraagt aan een florerende samenleving, maar ook welk werk weliswaar 'goed betaald' wordt, maar bijzonder weinig bijdraagt aan het leven. Of onze samenleving zelfs ondermijnt: daardoor nemen we afstand van 'bullshitjobs' en gouden kooien en lezen we over hoe 'morele ambitie' een mooi alternatief is voor 'de gouden kooi'.
-
Vooral wanneer je NIET kan of mag werken, wordt het voel-en tastbaar op welke manier 'werk' KAN bijdragen aan je levenskwaliteit. Tenminste, op voorwaarde dat het PASSEND werk is in een voor jou passende context, op een voor jou passend tempo en met een graad van verantwoordelijkheid die uitdagend genoeg is, maar ook niet té veel van je vraagt: best een pittige puzzel om te leggen.
-
Dat de manier waarop we samenwerken in grote mate ons werkplezier bepaalt, beseffen we ook steeds beter: zo wint 'coöperatief samenwerken' aan belang, Kristel Maasen van Reclaim work weet daar alles over.
-
De vele vormen van opbranden - burn-out, bore-out, burn-on - maken duidelijk dat er iets structureels en systemisch schort aan hoe we werk vormgeven vandaag: DAT KAN DUS BETER!
Laten we maar 'ns op zoek gaan naar nieuwe definities van WERKGENEGENHEID:
Maar wat als die liefde over is?
Byebye zelfvertrouwen
Als jij je volledige potentieel niet kan of mag tonen in een voor jou passende omgeving, dan verlies je niet enkel energie, maar ook zelfvertrouwen.
En soms blijft het daar niet bij...
Byebye welzijn
Wanneer het tempo waarop jij leeft en werkt niet aansluit bij jouw natuurlijke ritme, raak je over- of onderprikkeld; door over-of onderprikkeling ontbeer je de kans op flowervaringen, een belangrijke hulpbron om het leven in al zijn gelaagdheden aan te kunnen.
Bovendien neemt de kans op vroegtijdig opbranden door chronische negatieve stress dan toe: burn-out of bore-out liggen dan op de loer bij wie in vast dienstverband werkt.
Burn-on overkomt de zelfstandigen: zij blijven doorgaan - bij gebrek aan vangnet - al smeekt hun lichaam én hun omgeving om te vertragen.
Bye bye 'me'...
Als het gedrag en de keuzes van mensen in jouw omgeving niet aansluiten bij jouw waardenkader, voel jij je wellicht onveilig en ga je je aanpassen om erbij te horen: op termijn dreig je jezelf daarin te verliezen, tot je nog een schim van jezelf bent.
Dat kan je erg lang volhouden, tot er iets 'knapt': da's het kantelpunt waarna geen weg meer terug is.
De valkuil van 'iets goed kunnen'
Taken uitvoeren of rollen opnemen die niet aansluiten bij jouw aangeboren talenten en breinvoorkeur, geeft weinig voldoening, hoe goed je er ondertussen ook in werd.
Maak daarom niet de vergissing 'goed kunnen' te verwarren met 'graag doen': dat is niet altijd hetzelfde...
Hoed je voor statuutblindheid bij jezelf
In een statuut werken dat niet past bij jouw behoefte aan autonomie of jouw nood aan zekerheid, is een gemiste kans voor de hele maatschappij: zo gaat niet alleen veel ondernemend talent verloren, vroegtijdige uitval door wie zich verbrandt aan een statuut jaagt ook de ziektekosten omhoog.
Hoed je voor statuutblindheid bij anderen
Helaas draagt statuutblindheid bij recruiters en 'werkgevers' bij tot weinig mobiliteit op de arbeidsmarkt.
Als je bijvoorbeeld zelf als werknemer geen idee hebt hoe veelzijdig de talenten van een zelfstandig solopreneur zijn, zie je het potentieel van zo iemand niet voor 'een job in vast dienstverband'. Zeker niet omdat die zelfstandige zijn talenten als 'heel gewoon' beschouwt en niet zal benoemen, terwijl ze dat allerminst zijn.
Andersom geldt dat evenzeer voor iemand die ervan droomt om zelfstandig te worden, maar geen steun uit de omgeving krijgt.
Mensen projecteren namelijk hun eigen overtuigingen op anderen.
Zolang we zo slecht blijven in 'verborgen potentieel en neurodiversiteit lezen' en enkel afgaan op wat iemand in het verleden deed qua taken en welke rollen iemand bekleedde - het klassieke CV - mis je potentieel.
Kortom: zoals vandaag aan werving en selectie wordt gedaan, missen we héél veel potentieel...
Kan je daar zelf iets aan veranderen?
Jazeker. Je kan zowel preventief als curatief ingrijpen in je eigen loopbaankeuzes.
Door preventief te reflecteren op wat jij nodig hebt om op een gezonde, duurzame wijze je professionele leven vorm te geven.
En maakte je toch 'verkeerde keuzes' of voel je je te weinig gezien en erkend als professional, dan kan je ook curatief ingrijpen, zodat het tenminste een interessant leertraject voor jou wordt.
In elke levensfase werkgenegenheid nastreven omdat jij in goede gezondheid én vooral met volle goesting zinvol wil bijdragen aan de maatschappij, is een nobel streven dat aanmoediging verdient.
Dat wordt makkelijker als jij je eigen handleiding begrijpt én ook het systeem dat we arbeidsmarkt noemen beter leert kennen...
Laat me weten waar jij tegenaan loopt, dan laat ik je weten wat er mogelijk is, waar jij vandaag niet aan denkt...
Dit vertellen klanten over hun ervaringen met levensloopbaancoaching bij Kantelpunt
Dit had ik veel eerder moeten doen!
Deze begeleiding heeft mij op 47-jarige leeftijd voor de eerste keer fundamenteel doen nadenken over
- mezelf
- mijn carrière
- én mijn leven
Jij hielp mij mee de knoop ontwarren, zo zou ik het 'beeldend' omschrijven.
Ilse liet me inzien dat er eigenlijk nog iets veel fundamenteler en belangrijker is dan 'het vinden van een loopbaan die bij je past'. Namelijk het leiden van een leven.
Net daarom is 'kantelen op een kantelpunt' één van de meest waardevolle geschenken die je jezelf kan geven.
Het feit dat er onbevangen naar mij geluisterd werd, was zo'n verademing voor mij...
Het bracht me bij de vraag hoe ik mijn persoonlijke toekomst zie. Ik ben diep gaan graven naar wat mij nu exact drijft. Zo kwam ik erachter dat het tijd was voor een volgende stap...
De perfectionist in mij wou de ideale partner, werknemer, collega, vrijwilliger, vriend, mens bouwen.
Jij leerde me dat ik alle elementen zelf in handen kan nemen en kan kiezen wat ik ermee doe. Het oordeel van een ander definieert mij niet, dat mag ik zelf doen.
Jij hebt me doen inzien dat ik niet echt gelukkig was in België...
Waarom levensloopbaancoaching?
Deze spreuk lag in 2014 mee aan de basis van mijn beslissing om mijn eigen levenskeuzes in vraag te stellen, te beginnen met hoe ik naar mezelf en mijn werk keek, maar gaandeweg steeds meer naar hoe we ons maatschappijbreed verhouden tegenover werk.
En daar bleek... nog werk aan de winkel 😉
Vanuit een persoonlijke nood ging ik op ontdekking in het veld van welzijn, coaching, therapie en loopbaanbegeleiding en creëerde ik een begeleidingsvorm die ik toen nog niet vond in Vlaanderen, en ik doopte die manier van werken 'levensloopbaancoaching':
-
ruimer ingestoken dan traditionele loopbaanbegeleiding, waarbij vooral aan loopbaancompetenties wordt gewerkt, zodat jouw mobiliteit op de arbeidsmarkt vergroot
-
diepgaander dan lifecoaching omdat ik er grotere gehelen bij betrek waar jij deel van uitmaakt
-
en 'coaching' in plaats van 'begeleiding' omdat je zelfsturender in dit traject staat, zodat je nooit afhankelijk wordt van je begeleider
Of levensloopbaancoaching is waar jij hier en nu nood aan hebt, ontdek je in dit proevertje:
Schuurt het?
Van onrecht op wereldschaal tot onrecht in het veld dat wij arbeidsmarkt noemen:
- Gebrek aan professionaliteit én menselijkheid,
- HR-procedures die mensen reduceren tot middelen,
- Ingebed in een systeem dat competitie tussen mensen aanmoedigt, in plaats van samenwerking te belonen;
- Bullshitjobs die mensen ontdoen van een waardig bestaan en toekomstperspectief;
- Discriminatie op zoveel fronten, gebrek aan diversiteit en inclusie,
- tot en met beleidsmaatregelen die maken dat het 'recht op werk' in het gedrang komt en werken eerder aanvoelt als 'een plicht', waardoor 'tijdelijk niet kunnen werken' als schuldig verzuim aanvoelt
Dat alles leidt ertoe dat steeds meer mensen zich als individu vast voelen zitten in een leven waarin ze geleefd worden, terwijl ze tegelijkertijd geloven niet écht een andere keuze te hebben.
Nu heb je in de meeste gevallen wél een keuze, maar het klopt dat jij niet op een eiland leeft: de context waarin wij leven, bepaalt wel degelijk mee hoeveel keuzevrijheid jij als individu hebt.
Zoals Simone de Beauvoir al wist: "niemand is vrij, zolang niet iedereen vrij kan zijn"
Welvaart boven welzijn? Slecht idee...
Bovendien geloven we nog al te vaak dat 'hoe beter het met de economie gaat, hoe beter het gaat met de mensen'.
Terwijl we vandaag toch heel veel bewijs van het tegendeel zien: mensen branden massaal op, ook al zijn ze welvarend!
Ondertussen weten we tot op welke hoogte welvaart wel degelijk bijdraagt aan welzijn
én we weten ook wanneer dat principe omkeert, alleen leven we daar niet naar: we willen altijd maar meer.
Dé valkuil zit dus in HEBZUCHT, onze eeuwige honger naar meer, gevoed door patronen die ons niet helpen en overtuigingen rond schaarste: over niet genoeg hebben en niet genoeg zijn...
De teloorgang van dienst-en zorgverlening is een probleem
Terwijl we enerzijds beseffen dat meer zorgzaamheid nodig is om het tij te keren in een wereld die door lijkt te draaien, blijven zorgtaken- rollen en beroepen maatschappelijk ondergewaardeerd. Daar wordt werkelijk niemand beter van, dat is achteruitgang in plaats van vooruitgang.
Het andere extreem, namelijk vrouwen dan maar reduceren tot de zorgrollen die ze met veel liefde vervullen - 'iedereen tradwife' - is echter evenmin een oplossing.
Vrouwen dan maar zelf verantwoordelijk houden voor scheefgetrokken maatschappelijke situaties - zoals sommige ministers anno 2026 doen - getuigt van bijzonder weinig systemisch inzicht en van 0 respect richting bevolking. En gelukkig spreekt die bevolking zich dan ook uit...
KORTOM: er schuurt één en ander, op vele schalen
En DAT dat allemaal schuurt, is niet iets waarvan je moet 'genezen' of 'voor in therapie' hoeft;
wél is het een signaal om naar te luisteren en te bevragen wat deze signalen ons als maatschappij en jou als individu vertellen, over waar jij ten diepste nood aan hebt om een goed leven te kunnen leiden.
En dan is er nog de wereldschaal, onze omgeving
Gevoelens als TERRAFURIE en SOLASTALGIA vertellen ons iets over wat we écht van waarde vinden: onze omgeving.
Zo is 'terrafurie' door milieufilosoof Glenn Albrecht gedefinieerd als 'de woede over de verwoesting van de Aarde, door onverantwoord gedrag van politiek en bedrijfsleven én het gevoel iets te willen doen om dit te stoppen, om van richting te veranderen'.
Van eenzelfde orde gaat 'solastalgia' over de heimwee die je voelt terwijl je thuis bent, door gevoelens van machteloosheid en verdriet, getriggerd door beelden over hoe onze leefomgeving wordt aangetast.
Dat hoeft ons echter niet te verlammen. Wel kunnen we onszelf volgende vraag stellen: wie wil ik zijn wanneer het schuurt in de wereld en in mezelf?
Wie wil jij zijn wanneer het schuurt?
Veel 'grote uitdagingen' krijg je niet opgelost als individu: daar is systeemverandering voor nodig.
Een paradigma-shift zelfs, die we op grotere schaal moeten maken. En al aan het maken zijn, zoals je verderop zal lezen.
Dat geldt ook in professionele contexten: systeemfouten zoals chronisch personeelstekort, fouten in procedures, kafkaiaanse processen tot en met schaduwkanten van ons mens-zijn tieren welig.
Die leiden tot reactieve patronen; ons reptielenbrein neemt het dan over.
Op reactieve patronen wordt door leidinggevenden en beleidsmakers vaak gereageerd met meer controle, meer regels, die op hun beurt leiden tot nog meer frustratie en onbegrip in alle lagen van organisaties en de maatschappij.
DAT is een neerwaartse spiraal, die ook nog 'ns exponentieel versnelt in economisch moeilijke tijden.
Zo blijven we maar doorploeteren in de velden die wij 'arbeidsmarkt', 'bedrijfsleven' en 'de maatschappij' noemen.
But guess what:
- Je lost systeemfouten niet op door mensen te beschuldigen en te straffen, of hen te verplichten harder hun best te doen: je straft daarmee vooral de verkeerde mensen, zij die toch al een groot verantwoordelijkheidsbesef hebben, én je laat een gigantisch potentieel onontgonnen, omdat iedereen zich klein houdt en vooral het hoofd niet boven het maaiveld durft steken...
- Je lost systeemfouten evenmin op door als enkeling te proberen wat er in jouw omgeving fout loopt in je eentje recht te trekken of goed te maken: dat kan je niet, daardoor brand je zelf op of eindig je teleurgesteld; tot spijt van alle idealisten en activisten die jou al voorgingen...
- Systeemfouten gaan ook niet verdwijnen door te blijven wijzen naar 'het systeem' buiten ons als grote boosdoener: weinig triggert zoveel gevoelens van machteloosheid, als aanklagers- of slachtoffergedrag
En als jij je nu afvraagt of je dan überhaupt wel IETS kan ondernemen, als we zoveel uitdagingen in ons werk en in de wereld niet in ons eentje kunnen oplossen, terwijl we evenmin alles kunnen afschuiven op 'de anderen' of 'het systeem',
DAN heb ik goed nieuws voor jou:
je kan namelijk alvast beginnen met je te realiseren dat JIJ ZELF ONDERDEEL BENT VAN VEEL SYSTEMEN
én je de vraag stellen:
"Wie wil en kan ik zijn als MENS, als onderdeel van de groteren gehelen waar ik deel van uitmaak en die continu in beweging zijn, net als ik?"
Hoe behouden we onze menselijkheid wanneer het schuurt?
Vanaf jonge leeftijd leren we ons wapenen TEGEN het leven, door vooral NIET te tonen hoe we ons écht voelen...
Want kwetsbaarheid tonen, vinden we cool bij een ander, maar zelf wagen we ons er amper aan.
Daardoor ben jij misschien gaan geloven dat 'anderen' wél aankunnen waar jij je tanden op stukbijt en dat jij dus wel een loser moet zijn.
Of misschien heb jij wel het tegenovergestelde geleerd, namelijk dat 'de Ander' een rotgevoel over zichzelf aanpraten jou helpt om je beter te voelen. Dat getuigt al evenmin van veel zelfliefde of eigenwaarde.
Wat nu als we wél zouden leren benoemen hoe wij ons écht voelen én de ander durven bevragen over hoe het leven voor hem - of haar of hen - is?
Wat als we zouden stoppen met ons te verbergen achter pantsers van geveinsde onkwetsbaarheid, zo vaak aanleiding tot en gevolg van gevoelens van schuld en schaamte?
Wat als we ruimte zouden creëren om wél openlijk uit te spreken dat het heus NIET altijd lukt om de beste versie van onszelf te zijn, om continu vanuit overvloed te denken, simpelweg omdat niemands leven constant rozengeur en maneschijn is?
En wat als we tegelijkertijd ook beter taal zouden leren geven aan wat ons écht gelukkig of vreugdevol maakt?
Uitspreken wat er zich IN ons afspeelt, herstelt namelijk minstens één cruciale verbinding: die met onszelf.
Ons HELE zelf, die bus vol ikken die we allemaal zijn, met zowel blije als gekwetste delen...
Jouw graad van menselijkheid, resoneert instant met de graad van menselijkheid in 'de Ander'.
Zo vormen wij samen gemeenschappen, 'de maatschappij'. En de wereld.
DAARIN zit een fantastische opportuniteit voor een fundamenteel ANDERE toekomst...
Elke verandering biedt kansen. Het is aan ons om die KANSEN als opportuniteit of als bedreiging te zien.
Of als allebei: dan zijn er ethische keuzes te maken.
Hoe is dat voor jou?
Zie jij vooral opportuniteiten of bedreigingen in de wereld rondom jou?
Allereerst: het is OK om verdriet, boosheid of angst te ervaren...
Grote schokken en verlieservaringen - op je werk, in je leven of in de wereld - hakken er behoorlijk in; als je ze op verschillende domeinen tegelijkertijd ervaart, lijken ze elkaar nog te versterken...
Zo is verdriet en boosheid voelen over wat we al allemaal verloren in de voorbije decennia als gevolg van ecocide, klimaatverhitting en bovenal ons menselijk onvermogen om die pijnlijke realiteit onder ogen te zien volstrekt normaal en diepmenselijk.
Ervaar jij daarnaast ook nog angst om je inkomen te verliezen - door de komst van AI bijvoorbeeld - dan kost dat energie.
Raak je bovendien gefrustreerd omdat je hoort dat je amper kansen krijgt op de arbeidsmarkt als 45+-er? I hear you...
En resulteert dat alles weleens in woede, omdat je in deze omstandigheden nog weinig waardering ervaart van je professionele bijdrage? Tja, hoe zou DAT komen?
Alle emoties vertellen je iets over wat voor jou van waarde is, en wat je niet graag opgeeft
Wat kan je ermee?
- Anderen opzoeken die ook tegen zulke ervaringen aanlopen, werkt helend. Het vraagt een beetje bereidheid om je kwetsbaar te tonen en je zal zien dat jij heus niet de enige bent die dit zo ervaart.
- Rouwen om wat niet meer is, is ook toegestaan en kan je leren.
- Daarnaast is het beoefenen van actieve hoop een waardevolle piste om je staande te houden in liminale, onzekere tijden:
Active Hope is not wishful thinking
Active Hope is not waiting to be rescued by the Lone Ranger or by some savior
Active Hope is waking up to the beauty of life on whose behalf we can act
We belong to this world
The web of life is calling us forth at this time
We've come a long way and are here to play our part
With Active Hope, we realize that there are adventures in store, strengths to discover, and comrades to link arms with.
Joanna Macy
Welke strategie je ook kiest, hou je hart en je geest open en STEL JEZELF DE VRAAG hoe jij kan én wil bijdragen, aan een toekomst die wel goed voor je voelt...
Richt je energie en aandacht bewust...
Ik claim niet DE oplossing te kennen om je emotioneel matuur te kunnen gedragen in alle omstandigheden.
En ik ga er evenmin automatisch van uit dat wat voor mij werkt, dat ook voor jou zal doen.
Toch deel ik hier een persoonlijke ervaring die je misschien inspireert.
Vandaag probeer ik mijn AANDACHT zo bewust als menselijk mogelijk te richten OP DE OPPORTUNITEITEN die ik zie voor de toekomst, zonder blind te zijn voor de bedreigingen in het nu.
Ik leef in een tijdperk waarin veel leven verdwijnt door ecocide en het biodiversiteitsverlies ten gevolge daarvan, waardoor we volgens mij aan 'hospicing' te doen hebben: palliatieve ZORG bieden aan het leven zoals we dat tot op heden kenden en rouwen om wat we verloren zijn en nog zullen verliezen.
ZORG BIEDEN
AAN onszelf,
aan elkaar,
aan het leven zelf
= regenereren
=geloven in het zelfhelend vermogen van het leven
'Kantelen van ego naar eco' ontpopte zich gaandeweg vorig decennium als mijn levensfilosofie, in een proces dat allesbehalve lineair verliep.
Vandaag zie ik dat de beweging rond regeneratie heel mooi aansluit bij waar ik zelf eerder intuïtief - en gedragen door brede schouders in de ecopsychologie, ecosofie, comparatieve filosofie, psychologie, antropologie en sociologie - op uitkwam.
Mijn persoonlijke zoektocht als voorvoeler en kantelaar zorgde wel geregeld voor bijzonder intense emoties, inclusief twee klimaatdepressies: mijn verdriet over wat we verloren, was soms moeilijk om te dragen.
Tegelijkertijd ervaarde ik hoe in onze geglobaliseerde wereld mijn eigen zijnsstaat én de staat van de wereld verweven zijn met elkaar;
precies daarom maak ik nu de bewuste keuze om mijn energie te richten op waar ik wél impact op heb...
... op kansen voor de toekomst
Die paradigmashifts? Die zijn al volop bezig... Ik benoem hier slechts enkele 'kansen' die ik spot en geef aan of ik die als opportuniteit dan wel als bedreiging ervaar.
REGENERATIE = OPPORTUNITEIT
Regeneratie, betekent letterlijk 'het zelfhelend vermogen van levende systemen'.
The future of sustainability is REGENERATION: replenishing and restoring what we have lost and building ECONOMIES and COMMUNITIES that thrive, while allowing THE PLANET TO THRIVE TOO
uit ‘The New Sustainability: Regeneration’ Trend Report by J. Walter Thompson Intelligence
Bioregionalisme = opportuniteit
Een concrete toepassing binnen het regeneratief denken zijn bioregio's', een topic waar Joe Brewer actief rond is, in Vlaanderen vertegenwoordigd door And now what:
Bioregionalisme is een filosofie en beweging die pleit voor het organiseren van menselijke samenlevingen (politiek, economisch, cultureel) rond natuurlijke, geografische grenzen (bioregio’s), zoals stroomgebieden of ecosystemen, in plaats van kunstmatige politieke grenzen, om duurzaamheid, lokale veerkracht en een diepe verbinding met het landschap te bevorderen.
Mensen organiseren zich steeds vaker op andere manieren rond zorg, vertrouwen en gedeelde verantwoordelijkheid voor plekken die het leven voeden en ondersteunen.
'Commons' of gemeenschappelijke goederen - zoals grond, bibliotheken, scholen en voedselsystemen die we ooit als vrij ter beschikking beschouwden - worden plaatsen van samenhorigheid en waarderend onderzoek naar een andere toekomst.
Leiderschap betekent in het kader van regeneratief denken 'dienst verlenen aan de samenleving als geheel', in plaats van 'macht uitoefenen over'. Dienend leiderschap wordt voorgeleefd door bruggenbouwers en verbinders, waardoor 'samenwerken' opnieuw natuurlijk voelt in plaats van geforceerd.
POSTKAPITALISTISCHE ECONOMISCHE MODELLEN = OPPORTUNITEIT
Een regeneratieve wereld vraagt ook om andere economische modellen, zoals de betekeniseconomie van Kees Klomp, of Kate Raworth's donut economie: fantastische basissen zijn dit voor politieke beslissingen én bedrijfsvoering waarbij langetermijnwaardecreatie voor AL wat leeft voorrang krijgt op kortetermijnwinststreven ten bate van een kleine minderheid.
Op die manier wordt WELZIJN DE LEIDENDE BASIS VOOR WELVAART ALS SOCIOLOGISCH MODEL in plaats van het huidige dominante verhaal, dat welvaart hoger inschat dan welzijn.
FOCUSSEN OP KWALITEIT VAN LEVEN in plaats van te denken in termen van kwantiteit, is leidend in de nieuwe narratieven.
Bij 'kwaliteit van leven' verkiezen we diepgang boven oppervlakkigheid, radicale eerlijkheid boven spirituele bypass of toxisch positivisme. Het accepteren van schaduwkanten hoort daar ook bij, net als systemische wetten respecteren.
'SIMPOL' POLITIEK BEDRIJVEN = OPPORTUNITEIT
SIMPOL formuleert een uitnodiging voor mondiale samenwerking zodat we mondiale uitdagingen als migratie, klimaatverandering, mondiale pandemieën, belastingsontwijking- en competitie en kernwapenontmanteling wél samen aan kunnen pakken.
Majestueus in al zijn eenvoud en broodnodig. Want...
VERSTOORDE WERELDVREDE = EEN BEDREIGING
Kiezen voor vrede en geweldloosheid in plaats van oorlog is zo logisch als wat, want oorlogen bleken in het verleden bijzonder levensvernietigende keuzes. Geen emotioneel matuur mens bij vol verstand die hiervoor kiest, zou je denken.
Dat er sinds 2025 opnieuw veel oorlogstaal wordt gesproken, beschouw ik dan ook als een bedreiging. Innerlijke vrede nastreven moet namelijk niet verward worden met 'alles maar voor lief nemen'.
Laten we via flocking tot flow komen
Als bewuste individuen leerden we voorbije decennia hoe we ons zenuwstelsel tot rust kunnen brengen, zodat we beter resoneren met wat ons energie geeft, en FLOW ervaren, onze natuurlijke zijnsstaat;
Stel je voor dat we DAT ook collectief zouden aanleren, als maatschapwij: wat zou dat betekenen voor de toekomst?
Onszelf minder druk opleggen en minder 'druk doen' zou ons ontzettend veel levenskwaliteit, innerlijke én uiterlijke vrede kunnen opleveren. Zo zouden we in plaats van steeds maar harder te gaan werken, zodat we meer kunnen consumeren, ter verdoving van wat we liever niet voelen ook beter kunnen leren zijn met wat we voelen, zodat we niet meer zo hard moeten vluchten in werk.
Wat als we in plaats van te reageren op bedreigingen - door te vechten, vluchten, bevriezen of te pleasen - bewust zouden kiezen voor wat ons veiligheid kan brengen, ook in moeilijke omstandigheden, wanneer het leven anders loopt dan we willen?
FLOCKING = OPPORTUNITEIT
Voor zo'n reactie bestaat een naam: FLOCKING. Ik leerde deze term kennen via het werk van Lana Kristine Jelenjev dat ik van harte aanbeveel.
Bij flocking vertrekt onze zoektocht naar veiligheid niet bij 'hoe kan ik het gevaar ontwijken', maar bij 'waar voel ik verbondenheid, nabijheid van anderen, zorgzaamheid?'.
Want in sommige gevallen ben je niet bij machte om het gevaar te ontwijken: denk maar aan de gevolgen van klimaatontwrichting en ecocide: daar kunnen we niet voor op de vlucht op deze planeet, daar worden we allemaal door getroffen, zij het op de ene plek nog heftiger dan op een andere.
Dat maakt van flocking
- een co-regulatiestrategie
- die helpt om hulpbronnen te mobiliseren
- en collectief terug te keren naar een ventrale vagale status, het "sociale verbindingssysteem", geassocieerd met veiligheid, kalmte en ontspanning, gekenmerkt door een regelmatige hartslag, rustige ademhaling en verminderde spierspanning, waardoor we ons openstellen voor contact met onszelf en anderen, we bewegen NAAR de ander toe, in plaats van ervan weg
Concreet betekent dit dat we de vraag:
'hoe overleef IK dit?'
vervangen door:
'hoe kunnen WIJ hier samen mee omgaan?'
Dit kan ook een behulpzame strategie zijn om in te voelen of je op je plek bent in een groep mensen. Zeker als introvert of ambivert...
zodat we ons krachtig kwetsbaar en menselijk durven tonen, ook wanneer het schuurt
Onder chronische, gelaagde, lang aanhoudende negatieve stress kunnen mensen zichzelf helaas NIET IN HUN EENTJE 'reguleren': we 'blokkeren' dan...
Wat je vandaag ziet gebeuren - de metacrisis en hoe we daarmee omgaan - is daar helaas een goed voorbeeld van.
Nu vertrouwde systemen en onze omgeving zoals we die kennen steeds verder uit elkaar vallen, lukt het niet meer om nog harder ons best te doen. We verlammen, we blokkeren, we belanden in een staat van apathie en we sluiten ons af van alles wat ons UIT deze staat zou kunnen krijgen.
In dit soort omstandigheden wil ons lichaam gewaarworden:
- Word ik GEHOORD en GEZIEN binnen wat ik beschouw als 'mijn gemeenschap'?
- Bevind ik mij tussen mensen die ik kan VERTROUWEN?
- Mag ALLES wat ik voel hier zijn, ook datgene wat schuurt, mijn boosheid, mijn angsten, mijn verdriet, mijn ontredderheid?
Want het is pas wanneer we ons DEEL VAN, GEDRAGEN DOOR onze omgeving voelen, dat gedachten van dankbaarheid kunnen opborrelen, met de gevoelens van vertrouwen die daarbij horen.
Dankzij die gevoelens zijn we vlotter in staat om te bewegen NAAR de ander toe, in plaats van ervan weg.
En pas dan - wanneer er opnieuw vertrouwen en verbinding is - wordt streven naar FLOW een optie.
Vanuit flow is het vervolgens mogelijk om je moedig over te geven aan de onzekerheden die horen bij liminale tijden, gedomineerd door hoge complexiteit en veel chaos
Daarom richt ik bij het kantelen van ego naar eco jouw blik zowel naar binnen - naar jezelf - als naar buiten - naar de ander én de rest van de wereld.
Niet vanuit reactieve patronen als vechten, vluchten, bevriezen of pleasen. Niet vanuit een gevoel van schaamte, een patroon als perfectionisme of narcisme, wél vanuit mildheid, zelfliefde- en compassie én de bereidheid kwetsbaarheid en menselijkheid te tonen.
'Naar buiten' mag je daarbij letterlijk nemen. Wij ZIJN natuur. We staan niet los van ander leven dat ons omgeeft; we zijn interafhankelijk van AL wat leeft: lucht, water, aarde, schimmels, bomen, planten, dieren.
We hebben DIE verbinding te herstellen en het collectief trauma - rond het verlies van het besef dat wij natuur zijn - te helen.
Buiten mag je ook figuurlijk nemen, als in het herstellen van verbinding met:
- alles wat je vandaag nog angst aanjaagt, wegens onbekend en daardoor onbemind,
- blinde vlekken, bij jezelf én in systemen waar je deel van bent,
- grotere gehelen waartoe je behoort: je gezin, familie, team, je buurt, stad, land, regio, werelddeel, tot en met het universum of de kosmos.
Door het herstellen van verloren verbindingen, worden we aangenamer gezelschap, voor onszelf en onze omgeving.
Zo dragen wij bij aan een wereld waarin het 'goed leven', in plaats van 'overleven' is.
Zelfs in liminale tijden, waarin onzekerheid de enige zekerheid is en verandering de enige constante is...
Waarom VERBINDING herstellen?
Verbinding is DE basis voor vertrouwen, en vertrouwen is DE voorwaarde om je VEILIG te kunnen voelen.
Vertrouwen is letterlijk DE tegenhanger van de emotie 'angst'.
Veiligheid is immers zoveel meer dan 'de afwezigheid van dreiging' zoals beleidsmakers het vandaag vaak invullen.
Veiligheid IS 'de aanwezigheid van verbinding'.
Gabor Maté
Of jij nu door een persoonlijke of professionele crisis gaat of je worstelt met 'de staat van de wereld': veiligheid ervaren IN jezelf is primordiaal, voor er ook maar iets kan bewegen in je emotionele zijnsstaat.
Veiligheid creëer je overigens niet door 'meer controle', 'harder je best doen' of door jezelf te verdoven.
Je bereikt evenmin een gevoel van veiligheid of verbinding door je af te keren van alles wat je niet zint.
Dat lukt wél door 'je eigen handleiding én die van 'de Ander' te leren kennen, zodat je kan ZIJN met wat IS, wat er ook gebeurt, IN jezelf of rondom jou.
Zolang wij onze eigen handleiding NIET begrijpen,
blijven we onszelf en 'de Ander' toestemming geven om onze triggers te raken
en belanden we in een zijnsstaat van onveiligheid
Check hier in deze video van Bessel van der Kolk hoe onze REACTIE op groot en klein trauma ons dagelijks gedrag beïnvloedt én wat er nodig is om anders te leren omgaan met traumatiserende gebeurtenissen, zodat we niet enkel als individu, maar vooral collectief die spiraal van trauma-reactie kunnen doorbreken.
Want dit is het goede nieuws: zodra jij de impact van dit inzicht in je eigen leven ervaart, ga je snel je individuele perspectief willen overstijgen en vragen als deze beginnen stellen:
- Wat zou er gebeuren als we wereldwijd de UBUNTU-filosofie zouden omarmen, die zegt dat 'ik ben, omdat wij zijn', ongeacht onze geloofs-, politieke of andere overtuigingen?
- Welke andere individuele keuzes zouden we maken zodra we zouden beseffen dat onze eigen keuzes ook altijd 'grotere gehelen' beïnvloeden?
- Wat zou er mogelijk worden als wij 'regeneratief' zouden leren leven, als we zouden evolueren van het antropoceen naar het symbioceen, een tijdperk waarin we opnieuw symbiotisch SAMENLEVEN MET ALLE ANDER LEVEN?
Voel 'ns wat die uitspraken IN JOU teweegbrengen. Je fysieke responsen vertellen meer dan je denkt...
Voel je ook welkom als neurodivers buitenbeentje
Bovengemiddeld veel hoogsensitieve en hoogbegaafde klanten vonden de voorbije 10 jaar de weg naar Kantelpunt.
Ook beelddenkers, creatieve generalisten, intro-en ambiverten passeerden de revue.
Het gaat 'm niet om het label, het gaat 'm vooral om je gezien, gehoord en begrepen te voelen, zonder jezelf te hoeven verklaren...
Word de verandering die je wil zien in de wereld, durf in jezelf investeren
Tenzij jij je een betere investering kan voorstellen natuurlijk...
Twijfel je nog?
Twijfelen is gezond, zeker in tijden waarin iedereen roept DE waarheid in pacht te hebben.
Als je twijfelt of kantelen bij jou past, nodig ik je uit om even verbinding te maken met de mensen die jou voorgingen het voorbije decennium:
- Zij willen een verschil maken in de wereld, door wie ze zijn en wat ze doen: ze krijgen daar zelf energie van, eerder dan dat ze er externe erkenning voor zoeken - lees hier meer over innerpreneurs want er bestaan zoveel meer vormen van 'ondernemend in het leven staan' naast het traditionele 'entrepreneurschap'...
- Zij verlangen naar vrede en harmonie, terwijl ze vaak conflict en wrijving met hun omgeving terugkrijgen door hun vaak kritische blik op de wereld; toch blijven ze zoeken naar manieren om wél gehoor te krijgen, liefst door hun eigen stem te vinden
- Ze zoeken naar fundamenteel andere manieren om in het dagelijks leven te staan, omdat ze zich deel van de oplossing willen voelen, in plaats van deel van het probleem
- Ze zijn vaak strenger voor zichzelf dan voor anderen en zijn vertrouwd met het patroon 'perfectionisme', al ontkennen ze dat in alle toonaarden 😉
- Ze beschikken over een sterk ontwikkeld rechtvaardigheidsgevoel, terwijl ze zelf vaak worstelen met grenzen aangeven
- Ze weigeren te verbitteren of te verzuren, vinden het belangrijk om liefdevol en mild door het leven te gaan, zonder evenwel blind te zijn voor de schaduwkanten inherent aan dit tijdsgewricht
- Ze zijn bereid om zwart-wit denken in te ruilen voor heel veel kleuren
- Hun ethische lat ligt hoog en ze willen hun eigen empathisch vermogen nog vergroten, echter zonder te vervallen in pleasen
- Ze streven naar een benefit mindset:
In deze referenties in hun eigen woorden elders op deze website, op LinkedIn en op Google kan je met enkele van hen kennismaken.
Twijfel je dan nog, contacteer me gewoon, samen komen we er wel uit...
Nu geen tijd, wel op de hoogte blijven?
Ecosysteem van mensen ROND Kantelpunt
Food for thought
Kanteltips voor leefwereldverbeteraars
1. Denk om: wat probeert het leven mij te vertellen?
Denk situaties om en vraag jezelf af:
"Waarvoor zou het probleem waarmee ik op dit moment geconfronteerd word in mijn leven een oplossing kunnen zijn?"
- Die gouden kooi waarin jij zit die niet goed meer voelt, zou zomaar een uitnodiging kunnen zijn om meer tijd met je gezin door te brengen, ZONDER schuldgevoel?
- Die slechte evaluatie is misschien een uitnodiging om je uit te spreken over jouw talenten die onvoldoende gezien worden?
- Jouw geklaag over de wereld die verandert met een rotvaart is misschien een uitnodiging om verbinding te maken met wat gehoord wil worden in jou, zoals verdriet over je eigen verouderingsproces en het bijbehorende verlies aan impact en controle?
Of jij nu een gebrek aan iets ervaart, dan wel een teveel:
iets in jou roept om verandering;
Wiens toestemming verwacht je, anders dan die van jezelf?
TOEPASSING: waarvoor zijn de problemen op de arbeidsmarkt een oplossing?
Het dominante narratief in de media rond 'werk' en hoe mensen werk beleven, is in 2025 een weinig verbindend, laat staan motiverend verhaal: van langdurig zieken die weggezet worden als werkweigeraars tot beschuldigingen van profitariaat door zelfstandigen: allemaal verhalen doorspekt met fictieve tegenstellingen, statuutblindheid en jobshaming.
En woorden creëren werelden!
Dat maakt dat vooral creatieve, zorgzame, mens- en sfeergerichte profielen, mensen die sterk zijn in verbinden en associatief denken, massaal opbranden, omdat ze de manier waarop ze vandaag moeten werken eerder als LAST dan als lust ervaren.
Vaak zonder te beseffen waaraan dat écht ligt, tillen ze de schuld voor dat ongemakkelijk gevoel op eigen schouders; daardoor verliezen vooral de meest bevlogen en betrokken professionals bakken energie, waardoor ze ofwel uitvallen, ofwel blijven vasthouden aan niet-passende functies, rollen en contexten, bij gebrek aan perspectief...
De extreem lineaire, procesgerichte, mechanische manier waarop wij 'arbeid' vandaag nog steeds definiëren én de structuren waarbinnen we dat doen, helpen niet bepaald om dat patroon te keren.
Maar laten we het toch proberen...
Hoezo, werkgever en werknemer?
Is het jou bijvoorbeeld al opgevallen hoe misleidend de termen 'werkgevers' en 'werknemers' zijn? Ze klinken als tegengestelden en zo gesteld zit er een machtsverhouding in - je mag blij zijn als 'werknemer' dat je werk 'krijgt' van de 'werkgever' - terwijl ze in het echte leven interafhankelijk van elkaar zijn en niet zonder elkaar kunnen.
Beide partijen hebben immers een vraag en een aanbod. Ze staan 'in relatie' tot elkaar op basis van gelijkwaardigheid. Dat lijken nogal wat mensen te vergeten, aan beide kanten.
Professionele relaties vormen een werkend en levend systeem, onderdeel van weer grotere levende systemen
Stel dat we die 'separatie' tussen werkgevers en werknemers afschaffen en vanaf nu de wederkerigheid binnen de relatie tussen die twee centraal zouden zetten: hoe anders zou samenwerken er dan kunnen uitzien?
Wie zoekt naar meer autonomie en zingeving in werk – en tegelijkertijd collegialiteit en ondersteuning van anderen wenst – is hier op de juiste plek om meer te ontdekken over alternatieve samenwerkingsvormen.
Het kan ook anders in 'klassieke bedrijfsstructuren', maar dan is er wel nog wat werk qua bewustmaking.
Dat zoveel mensen uitvallen, is immers geen 'bedreiging voor de economie', wel 'een opportuniteit' om eindelijk eens 'die economie' ten dienst van het leven te stellen in plaats van andersom.
En om samenwerkingsvormen- en plekken te creëren waarin mensen floreren en elkaar aanvuren, in plaats van opbranden...
We weten vandaag heus op welke manieren dat anders kan; onderzoek en goede voorbeelden genoeg in de wereld.
We moeten het alleen durven DOEN.
Zullen we beginnen bij het begin? Wat zou zo'n perspectief betekenen voor het proces van matchmaking, dat wij solliciteren noemen?
Nieuwe definitie van solliciteren
Wat doet het met jou om er op die manier naar te kijken? Voel je weerstand of opluchting?
Hoe anders zou jij je in een sollicitatieproces gedragen als kandidaat, uitgaande van deze definitie?
En als persoon die een 'mede-werker' zoekt?
2. Kan je je eigen patronen onder ogen zien?
Voor je met andere ogen kan leren kijken, helpt het om te begrijpen met welke ogen je vandaag kijkt.
Zicht krijgen op hoe jij je gedraagt op basis van je overtuigingen, meningen en aannames, is een cruciale stap bij zelfontplooiing.
Uitzoomen en zowel vanuit je eigen perspectief als vanuit het perspectief van anderen kijken naar je eigen gedrag, is bijzonder verhelderend én confronterend.
Want alleen zo krijg je zicht op je eigen patronen én hoe jij in interactie gaat met 'de ander'.
Daar kan een therapeut of psycholoog bij helpen, net als sommige coaches. Met het lezen van een goed boek hierover, schiet je ook al een eind op.
Het kan een wereld van verschil maken wanneer jij jouw reactieve patronen herkent en erkent, waardoor je ze minstens beter kan plaatsen in grotere gehelen.
Zodra 'blinde vlekken' zichtbaar worden voor jou, kan je andere strategieën aanleren, om daar vanaf nu anders mee om te gaan: DAT is een absolute gamechanger...
Niet dat je dan een 'beter' mens wordt, want dat zou impliceren dat je vandaag een slecht of incompleet mens bent en dat zal je mij niet horen beweren, maar het verruimt de opportuniteiten die je kan zien in het leven en in de wereld wel aanzienlijk.
En dat zonder 'geestverruimende middelen'.
Volgende boeken en therapievormen beveel ik van harte aan. Ze zijn maar het topje van de ijsberg, maar je komt een heel eind door ze te lezen:
Schematherapie
Patronen doorbreken - Negatieve gevoelens en gewoonten herkennen en veranderen van Hannie Van Genderen, Gitta Jacob en Laura Seebauer of het stappenplan
ACT
Cognitieve gedragstherapie
Beter in je vel met cognitieve gedragstherapie van Dr Stephen Briers
Lichaamswerk
Vaak onderschat als bron van inspiratie, maar een heerlijke toegangspoort tot 'een ander perspectief' zijn alle vormen van lichaamswerk. Van ademwerk, via dansen, tot en met yoga, thai chi, qi gong en vele andere.
Bewustwording rond koloniserend denken
Ga 'ns aan de slag met dit self assessment dat helpt om je eigen koloniserende denkpatronen te bevragen. Met dank aan Lana Kristine Jelenjev...
3. Durf je een groeimindset inruilen voor een BENEFIT mindset?
Al gemerkt hoe een materialistische maatschappij ertoe bijdraagt dat mensen elkaar als concurrent beschouwen, zelfs als ze collega's van elkaar zijn in eenzelfde organisatie, zelfs als ze familie van elkaar zijn? Hoe het groeidenken een schaduwkant heeft die zich steeds meer tegen ons keert?
Waarom geloven wij al zo lang met zoveel mensen één specifiek narratief dat ons wijsmaakt dat het in het leven ieder voor zich is, terwijl wij voor letterlijk ALLES interafhankelijk van elkaar én van onze omgeving zijn?
Stond je daar al eens bij stil?
En laten we dan nu naar het alternatief kijken, een benefit mindset:
Bron: Ash Buchanan
Zorg voor anderen én zelfzorg zijn binnen een benefit mindset twee kanten van één medaille, de medaille die gedeeld eigenbelang heet: wat goed is voor mijn omgeving, is ook goed voor mij, want mijn eigen floreren is afhankelijk van het floreren van mijn omgeving...
Binnen een benefit mindset houden we op met settelen voor onze GEVREESDE toekomst - geleid door angst en twijfel, schuld en schaamte - en kunnen we in plaats daarvan voluit onze GEDROOMDE toekomst realiseren, gedreven door liefde voor het leven zelf.
Het leven opnieuw centraal stellen bij al onze keuzes is waar regeneratief leven voor staat.
4. Heb je bewustzijn rond blinde vlekken bij jezelf én in de wereld?
Met andere ogen leren kijken naar je keuzes, kan je ook invullen als 'kijken vanuit een ander perspectief dan je gewend bent'.
Dat begint met je te realiseren:
- dat er meerdere perspectieven bestaan, net zoals er meerdere wereldbeelden bestaan
- dat jouw perspectief verschilt van dat van andere mensen
- en dat jouw perspectief nog meer verschilt van dat van ander leven, zoals planten, bomen, dieren, schimmels, bacteriën,...
Bijzonder toch, hoe wij mensen voor waar zijn gaan aannemen dat wij superieur zijn tegenover al dat ander leven, waar we nochtans afhankelijk van zijn voor ons eigen overleven...
Hoe ontwikkel je hier meer bewustzijn op?
- Vraag je als vrouw eens af hoe het voor een ander gender zou kunnen zijn
- Vraag je als mens eens af hoe het voor een egel zou zijn
- Vraag je als gezond, volwassen, wit mens eens af hoe het voor een kind van kleur met een beperking zou zijn
- Vraag je eens af wat het perspectief van een religieus persoon zou zijn, als je zelf atheïst bent; of andersom...
- Vraag je als jongere af hoe het voor iemand van boven 50 zou zijn EN andersom
Durf de vraag ook echt te stellen aan 'de ander', vanuit oprechte nieuwsgierigheid, in plaats van vanuit oordeel, met de woorden: hoe is dit voor jou?
Kort door de bocht: hou op met jezelf als het centrum van het universum te beschouwen 😉
5. Ken jij de verschillende wereldbeelden en hun bijpassende mensbeelden?
Afhankelijk van jouw wereldbeeld kies jij een strategie die bijdraagt aan wat jij als 'een goed leven' beschouwt. Laat dat even bezinken: wat jij gelooft over de wereld, zie je de hele tijd geprojecteerd rondom jou. Ook je mensbeeld wordt bepaald door jouw wereldbeeld.
Het concept identiteit - wie geloof je dat je bent? - is gebaseerd op jouw wereld- en mensbeeld. En jouw wereld- en mensbeeld is gekleurd door dat van jouw opvoeders en opleiders, door je omgeving.
Beseffen dat jouw wereldbeeld niet het enige wereldbeeld is en dat elk mens 'een goed leven leiden' en 'een goed mens zijn' anders invult, kan voor begrip zorgen op momenten waarop jij je ergert aan hoe 'de Ander' zich gedraagt.
Zodra je begrijpt dat jouw manier van leven misschien haaks staat op die van een ander mens, omdat jullie heel andere overtuigingen hebben, kan je je oordeel inruilen voor nieuwsgierigheid en de vraag stellen: hoe is het voor die ander? Wat maakt dat hij er zo anders in staat dan ik?
Ontdek hier jouw wereldbeeld en hoe zich dat verhoudt tegenover 'andere' wereldbeelden...
Praat erover met elkaar: ga de dialoog aan, durf het te hebben over de verschillen in visie.
En ontdek hoe verschillen de diversiteit binnen het geheel helpen verhogen, waardoor de antifragiliteit toeneemt en het geheel sterker kan worden.
6. Heb je je al eens opengesteld voor andere toekomstperspectieven zoals ecocentrisme en cosmolocalisme?
Ecocentrisme
- Sentiocentrisme waarbij menselijke intelligentie het hoogste goed is
- Anthropocentrisme waarbij menselijke vooruitgang het hoogste goed is
- Resourcecentrisme waarbij duurzame welvaart centraal staat
- Ecocentrisme dat biodiverse ecosystemen en regeneratie vooropstelt
Die vierde piste van transformatie en regeneratie sluit mooi aan bij 'kantelen van ego naar eco':
Rethinking value - Reon Brand
Cosmolocalisme
Hier lees je meer over cosmolocalisme. Het gaat van open-source design tot en met planetaire ethiek.
Kernwoorden zijn:
- Klein genoeg om accountable te blijven
- Lokaal genoeg om ertoe te doen
- Open genoeg om gedeeld te kunnen worden
- Verbonden genoeg om in goed gezelschap te kunnen leren, groeien en bloeien en indien nodig 'neen' te kunnen zetten
Lokaal staat voor 'plek', daar waar ons lichaam, onze herinneringen, onze verhalen leven. Maar we overstijgen 'parochialisme': we zijn ons bewust dat we behoren tot grotere gehelen, de kosmos.
Cosmolocalisme is zich namelijk erg bewust van de verbondenheid met ALLE ander leven, niet enkel met mensen uit de buurt.
Cosmolocalisme wil een stil en radicaal alternatief zijn voor totalitaire globalisatie, getypeerd door een homogene cultuur, waarbij waarde wordt onttrokken uit het levende systeem dat onze planeet is en dat wij zijn.
Als cosmolocal voelen wij ons draadjes binnen het levensweb:
The slipstream is where we stop resisting the flow and begin to feel ourselves carried by something larger than our own effort | Norma Wong
7. Ken je deze postkapitalistische economische modellen al?
We beseffen het nog te weinig, maar economisch denken domineert ons hele bestaan: het lijkt wel IN ons DNA geslopen....
Niet enkel reduceren wij ons leven - en daarmee onszelf - daardoor zonder veel weerstand tot 'economisch middel', ook de politiek wordt volledig gestuurd door dat dominante economisch narratief. Dat zou op zich nog een bewuste keuze KUNNEN zijn, ware het niet dat wat wij vandaag beschouwen als 'enig mogelijk economisch narratief' - het kapitalisme of zijn communistische tegenhanger - allesbehalve 'de enige' zijn: er bestaan veel meer perspectieven op economie, op 'hoe wij ons huishouden als samenleving' best beredderen.
De visie die Kees Klomp ontwikkelde rond 'de betekeniseconomie', of Kate Raworth's 'donut economy'-model en deze Graham Boyd benaderen de economie bijvoorbeeld vanuit een heel ander perspectief: in deze modellen staat economie opnieuw ten dienste van het leven, in plaats van andersom.
De term 'betekeniseconomie' is gebaseerd op het beginsel dat de mens ten diepste een zin-zoekend wezen is en geen nuts-maximaliserend wezen zoals de mainstream economie beweert.
Zin kan alleen gevonden worden door het eigenbelang te overstijgen, door van betekenis te zijn voor anderen. (Kees Klomp pg 139)
Een mogelijk gevolg van zo'n ander economisch narratief zou een evolutie van het antropoceen - ons huidig tijdperk, waarin de mens zichzelf beschouwt als 'ruler of the world' en die wereld volledig naar zijn eigen hand zet, ook als dat tot de vernietiging van zichzelf kan leiden - naar het symbioceen kunnen zijn: een tijdperk waarin de mens als integraal onderdeel van wat wij vandaag als 'natuur' omschrijven én technologie in balans samenleven en elkaars bestaan verrijken. Simpelweg omdat het veel minder strijd vraagt om MET het leven te bewegen, in plaats van ertegenin te gaan.
Een hoopvol perspectief, toch?
8. Durf je nieuwe technologie RELATIONEEL inzetten?
Hoopvolle perspectieven zijn bijzonder welkom in een tijdsgewricht, waarin we behalve met ecologische rampspoed ook met een andere factor rekening moeten houden: artificiële intelligentie of AI wordt op volle kracht op de wereld losgelaten.
Zelfs als verdwijnt slechts 10% van de jobs door de komst van AI, dan staat toch vast dat 100% van wat wij 'werk' noemen en ons toelaat te voorzien in ons levensonderhoud hierdoor beïnvloed wordt: dat zorgt voor nogal wat onzekerheid en angst.
Hoe die AI-transitie gaat verlopen? Geen mens die het vandaag kan voorspellen, pun intended.
Maar dat deze transitie weer nieuwe vragen, ethische uitdagingen én opportuniteiten met zich meebrengt, nu en in de toekomst, DAT staat wel vast:
- Zullen wij 'human being' en 'human doing' beter in balans krijgen?
- Als we niet meer MOETEN werken, hoe gaan drukverslaafde mensen die vrijgekomen tijd dan wél invullen?
- Hoe gaan kenniswerkers in hun levensonderhoud voorzien, als AI dat overneemt?
- Zullen we 'human' en 'artificial' uit elkaar kunnen houden en wat maakt eigenlijk dat we dat zo belangrijk vinden?
- Zou 'meer zijn' en 'minder doen' ook een positief effect kunnen hebben op klimaatverhitting?
- Zit het energieverbruik van datacenters daarbij te zeer in de weg, of vindt AI daar zelf binnenkort ook oplossingen voor, net zoals het al eerder deed voor een uitdaging die mensen dachten nooit te kunnen oplossen?
Ik ken de antwoorden evenmin als jij, maar gelukkig zijn er mensen die zich ontfermen over de ethische impact van de uitrol van AI op de wereld.
En ook hier geldt: we kunnen bewust kiezen hoe we ons verhouden tegenover AI:
geef jij aandacht aan de bedreiging of geef je aandacht aan het potentieel?
Hoe voel je je daarbij en welke zorg heeft dat gevoel nodig?
Check in dat kader zeker het werk van Vanessa Andreotti rond AI.
9. Durf je andere toekomstbeelden verbeelden en verwoorden?
Onthoud: je hebt geen impact op 'de ander', wel op jezelf...
Soms voelt het alsof het leven je overkomt en jij geleefd wordt: door de Ander, door technologie. Op die momenten is het extra belangrijk om je te realiseren waar je wél impact op hebt:
Klik op het beeld voor een Nederlandstalige vertaling en contacteer deze community op LinkedIn die zich in Vlaanderen bezig houdt met inspireren rond deze IDG's of inner development goals, waarbij
- ZIJN staat voor de relatie tot jezelf, je innerlijk kompas
- Denken staat voor je cognitieve kwaliteiten en vaardigheden, nodig voor je kritisch denkvermogen
- Verbinden staat voor verbinding met anderen en de wereld rondom ons maken, bijvoorbeeld door waardering te voelen voor al wat leeft
- Samenwerken gaat over sociale- & communicatievaardigheden
- Handelen tenslotte gaat over de mate waarin je verandering kan sturen
Je hebt meer impact op je toekomst als je denkt, als je verbindt met anderen, als je overgaat tot actie, als je de verandering WORDT die je wil zien in de wereld...
Durf verbeelden
Het is mijn ervaring dat mensen in een veilige omgeving wél 'met andere ogen kunnen kijken' en wél durven twijfelen. Durven 'falen' ook, want in een veilige context heet dat 'leren'.
Niet-weten kan dan in rust en veiligheid omarmd worden en oordelen kunnen in zo'n context transformeren, omdat in een veilige omgeving zowel de strijd als het willen vermijden niet nodig zijn.
Waar echte veiligheid is - afwezigheid van dreiging én aanwezigheid van verbinding - groeit het potentieel voor onvoorwaardelijke liefde. Liefde voor onszelf, elkaar en AL WAT LEEFT.
Misschien is de tijd van Shambalian warriors nu eindelijk aangebroken, zoals Joanna Macy zo mooi stelt. En hebben we mensen nodig die ons helpen om te zien hoe datgene waarvan we vrezen dat 'het niet anders kan' heus WEL anders kan.
Ook DAAR zie ik voorbeelden van op wereldvlak. Kijk maar 'ns naar deze SIMPOL-beweging en de suggesties die zij doen om ons uit de impasse van apathie te krijgen die politici vandaag ervan weerhoudt om moedige beslissingen te durven nemen rond globale uitdagingen.
Word woordvoerder van de toekomst
Schrijf hier mee aan het herstelwoordenboek of laat je inspireren door termen als verwondernemer, samens en statuutblindheid. Want woorden creëren werelden...
10. Daag jij de status quo uit, reik je daarbij uit naar anderen en exploreer je ook andere samenwerkingsvormen?
Missiegedreven mensen die op zoek gaan naar hun IKIGAI - en dan liefst voorbij de enge kapitalistische invulling van dat concept - en zinzoekers of leefwereldverbeteraars die actief op zoek zijn naar manieren om hun talenten en waardenkader optimaal af te stemmen op wat de wereld nodig heeft - verenigen zich steeds vaker om te bouwen samen aan een missiegedreven maatschappij.
Elk mens kan in elke rol en in elke levensfase bijdragen aan een missiegedreven maatschappij, of je nu betaald wordt voor je bijdrage of vrijwillig bijdraagt...
Dit 'ontwaken' neemt overal toe in de wereld en resulteert in:
- mensen die bewust afscheid nemen van een gouden kooi, of die zo'n gouden kooien grondig 'verbouwen',
- mensen die toxisch gedrag niet langer pikken bij anderen en nog minder van zichzelf,
- mensen die investeren in relationele en emotionele intelligentie
Andere samenwerkingsvormen voor een andere toekomst
Bij een ander toekomstperspectief hoort ook een andere vorm van samenwerken: commons of coöperatieven lenen zich daar uitstekend toe
Ontdek op partnersite Reclaim work van Kristel Maasen waardevolle inspiratie rond hoe wij onze tijd en energie kunnen reclaimen als 'werkers', door bewust voor andere samenwerkingsvormen te kiezen...
Raadpleeg hier een presentatie over coöperatief samenwerken als alternatieve loopbaanpiste: ideaal als je het beste van twee statuten - zelfstandig én werknemersstatuut - wil combineren.
Ook een waardevolle piste als jij je bedrijf wil overdragen aan je medewerkers. Of andersom, als jij het bedrijf waarin je vandaag werkt wil overnemen als medewerker of medewerkers, wanneer de huidige eigenaar ermee wil stoppen.